Terekenin tespiti davası, murise ait aktif ve pasif malvarlığının mahkeme önünde resmen belirlenmesini isteyen miras davasıdır. Amaç gizlenen malı ortaya çıkarmak, borçları netleştirmek ve paylaşım–tenkis–denkleştirme için güvenilir liste oluşturmaktır. Dayanak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) tereke yönetimi ve resen tespit hükümleridir. Av. Leyla Nur Değirmenci, miras hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.
İlgili: Ölen kişinin mal varlığını öğrenme, Miras hukuku, Tenkis davası, Mirasta taksim sözleşmesi.
Tereke tespiti nedir?
Tereke, murisin ölüm anındaki malvarlığı ile borçlarının bütünüdür.
Tereke tespiti ise bu bütünün mahkeme ve bilirkişi aracılığıyla listelenmesidir ( terke envanteri / tertip ).
| Kavram | Anlam | |--------|--------| | Aktif tereke | Tapu, para, araç, alacak, şirket payı | | Pasif tereke | Kredi, vergi, icra borcu, işçilik borcu | | Net tereke | Aktif − pasif |
Ne zaman dava açılır?
Kabaca şu hallerde başvurulur:
- Mirasçılar mal listesinde anlaşamıyor,
- Bir mirasçı mal gizlediğinden şüpheleniliyor,
- Üçüncü kişi adına yapılan devirler var,
- Tenkis veya denkleştirme için net tereke şart,
- Taksim sözleşmesi öncesi güvenli envanter isteniyor,
- Mirasın reddi kararı için borç–alacak net değil.
Her miras için dava şart değildir; anlaşma varsa idari sorgu yolu yeterli olabilir.
Kimler başvurabilir?
- Mirasçılar ( mirasçılık belgesi ile),
- Gerekirse tereke temsilcisi / yönetici talebi,
- Bazı hallerde alacaklılar (özel şartlarda).
Mirasçı olmayan kişi tek başına tereke tespiti isteyemez.
Mal varlığını öğrenme ile farkı
| | İdari sorgu | Tereke tespiti davası | |--|-----------------|---------------------------| | Yol | Banka, tapu, SGK başvurusu | Mahkeme + bilirkişi | | Bağlayıcılık | Bilgi niteliği | Resmî envanter | | Gizleme | Kısıtlı etki | Zorlama, tedbir mümkün | | Maliyet | Düşük | Harç + bilirkişi |
İki yol birbirini tamamlar; çoğu dosyada önce sorgu, uyuşmazlıkta dava izlenir.
Yargılama süreci
Kaboca:
- Mirasçılık belgesi ve ölüm belgesi (hatalı belge),
- Dava dilekçesi – bilinen ve şüphelenilen malların listesi,
- Sulh hukuk mahkemesi,
- Bilirkişi incelemesi (tapu, banka, ticaret sicili, borç),
- Tereke envanteri raporu,
- Karar – tespit edilen aktif/pasif,
- Sonraki paylaşım, tenkis veya taksim aşaması.
Tedbir ile hesap bloke veya tapu şerhi talep edilebilir ( somut delil şart).
Tereke envanteri raporunda neler yer alır?
- Taşınmazlar (adres, hisse, ipotek),
- Banka ve yatırım hesapları,
- Araç ve menkul değerler,
- Şirket payları,
- Alacak ve dava hakları,
- Sigorta ve emeklilik kalemleri,
- Borç ve yükümlülükler,
- Sağlındaki kazandırmalar (tenkis/denkleştirme için not).
Rapor, paylaşım davasında temel delil olur.
Diğer miras davalarıyla ilişkisi
| Sonraki adım | Bağlantı | |--------------|----------| | Tenkis | Saklı pay hesabı | | Denkleştirme | Kazandırma değeri | | Taksim sözleşmesi | Pay–mal eşleştirmesi | | Tapu iptal–tescil | Hatalı kayıt | | Ortaklığın giderilmesi | Hisseli taşınmaz |
Tereke tespiti çoğu zaman ön hazırlık davasıdır; paylaşımın kendisi ayrı taleptir.
Zamanaşımı ve süre
Miras taleplerinde ölüm, öğrenme ve mirasın açılması tarihleri önemlidir:
- Paylaşım ve tenkis için kısa süreler,
- Genel zamanaşımı tartışmaları.
Mal gizlendiği öğrenilir öğrenilmez harekete geçmek hak kaybını önler.
Maliyet ve süre
- Harç, bilirkişi ve vekâlet giderleri,
- Mirasçılar arasında paylaşım (çoğu kararda terekeye veya taraflara yükletilir),
- Süre; mal çeşidine göre aylar sürebilir.
Pratik öneriler
Mirasçı olarak:
- Mal varlığı kontrol listesini doldurun,
- Şüpheli işlem (son dönem tapu devri) not edin,
- Taksim imzalamadan tereke netleşsin,
- WhatsApp / banka kayıtlarını saklayın.
Mal gizleyen taraf açısından:
- Gizleme tespit edilirse iade, tazminat ve cevap sorumluluğu riski doğar.
Avukat desteğinin önemi
Tereke tespiti yanlış talep veya eksik delil ile açılırsa red ve gider yükü doğar. Av. Leyla Nur Değirmenci ile dava öncesi tereke analizi ve bilirkişi sürecinde profesyonel destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tereke tespiti zorunlu mu?
Hayır; anlaşma varsa gerekmez.
Tek mirasçı tespit isteyebilir mi?
Evet; gizleme şüphesi veya borç netliği için.
Tespit tapu devri yerine geçer mi?
Hayır; sadece listeler; intikal ayrı işlemdir.
Banka hesabı mahkeme öğrenir mi?
Bilirkişi ve mahkeme yazısı ile araştırma yapılabilir.
Tespit sonrası tenkis açılır mı?
Evet; saklı pay hesabı net terekeye dayanır.
Gizli mal sonradan bulunursa?
Ek tespit veya paylaşımın düzeltilmesi gündeme gelebilir.
Sonuç
Terekenin tespiti davası, mirasın şeffaf paylaşılması için temel yoldur. Gizli mal, borç ve vasiyet uyuşmazlıklarında mahkeme envanteri güvence sağlar. Av. Leyla Nur Değirmenci ile tereke stratejinizi planlayabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki sonuç için dosyaya özel danışmanlık gerektirir.