Yıllık izin alacağı, işçinin kullanmadığı veya ücreti ödenmeyen yıllık ücretli izin günlerinin ücret karşılığıdır. İzin hakkı 4857 sayılı İş Kanunu 53–56. maddelerle korunur; feragat ve ücret yerine kullandırmama sınırlıdır. İş ilişiği sona ererken biriken izinler en sık alacak davası konusu olur. Av. Leyla Nur Değirmenci, iş hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.
İlgili: İşçilik alacakları rehberi, UBGT ücreti, Kıdem ve ihbar tazminatı.
Yıllık ücretli izin nedir?
Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenmesi ve sağlığının korunması için, belirli kıdem sonrası ücret kesintisi olmadan kullandığı kanuni izindir.
- Emek karşılığı dinlenme hakkıdır,
- Ücretli izindir; izin süresinde normal ücret ödenir,
- SGK prim günü açısından da çalışılmış sayılır (mevzuat çerçevesinde).
Kimler yıllık izin hakkı kazanır?
Kabaca:
- Aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmak,
- İş Kanunu kapsamındaki işçi olmak (istisnalar hariç),
- Kısmi süreli işçide oranlı izin.
Deneme süresi ve önceki hizmet (bazı hallerde) kıdem hesabına etki edebilir; somut sözleşme ve kanun birlikte incelenir.
İzin süreleri (asgari)
Kıdem süresine göre asgari izin (İş K. 53 özet):
| Kıdem | Asgari izin | |-------|-------------| | 1 – 5 yıl (5 dahil değil) | 14 gün | | 5 – 15 yıl (15 dahil değil) | 20 gün | | 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Yaş nedeniyle daha uzun asgari süre:
- 18 yaşını doldurmamış işçi: en az 20 gün,
- 50 yaş ve üzeri işçi: en az 20 gün.
Birden fazla kural varsa işçi lehine uzun süre uygulanır.
Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi daha lehe süre öngörebilir.
Yıllık izin alacağı ne zaman doğar?
Alacak başlıca şu hallerde gündeme gelir:
- İş sözleşmesinin sona ermesi (fesih, istifa, süre bitimi) — kullanılmayan izin günleri,
- İzin kullandırılmaması ve ücretinin ödenmemesi,
- Hayali izin gösterilip fiilen çalıştırma (ispat ile).
Önemli: İstifa eden işçi de kullanılmayan izin ücretini talep edebilir; kıdem ile karıştırılmamalıdır.
Hesaplama nasıl yapılır?
Temel formül (özet):
Kullanılmayan izin günü × günlük brüt ücret = yıllık izin alacağı
- Günlük ücret: Aylık brüt ÷ 30 (uygulamada yaygın; sözleşme ve içtihat farklılaşabilir),
- Düzenli prim / ikramiye ücrete dahil edilebilir,
- Kıst izin: Yıl içinde ayrılırsa orantılı gün hesabı yapılır,
- Part-time: Çalışma günü esasına göre oranlı izin.
Örnek: 10 gün kullanılmayan izin × 1.000 TL günlük ücret = 10.000 TL (brüt; kesintiler ayrı).
İşverenin yükümlülükleri
- İzni zamanında kullandırmak (erteleme sınırlı),
- İzin defteri / kayıt tutmak,
- İzin süresinde ücret ödemek,
- Fesih halinde kullanılmayan izin ücretini ödemek.
İş Kanunu 56: İşçinin izin hakkından önceden feragati geçersizdir. İlişki devam ederken “izin kullandın” sayılıp ücret vermemek uyuşmazlık doğurur.
Kullandırılmama ve bölünme
- İzin işveren tarafından planlanır; işçi makul sürede kullanmalıdır,
- Bölünerek kullanılabilir; bir bölüm en az 10 gün kesintisiz olmalıdır (bölme hâlinde),
- İşveren izni kullandırmazsa sorumluluk işverene yönelir.
Yıllık izin alacağı davası
Kabaca süreç:
- İzin kayıtları, bordro, SGK hizmet dökümü,
- Kullanılmayan gün hesabı,
- Arabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında dava şartı),
- İş mahkemesi davası,
- Bilirkişi incelemesi,
- İcra.
Zamanaşımı: İşçilik alacaklarında genel olarak 5 yıl (İş K. 32).
İspat ve sık tartışmalar
| Konu | Not | |------|-----| | “İznini kullandı” | İmza, izin formu, e-posta | | Bordroda ödendi | Banka hareketi ile doğrulama | | 1 yıldan az | Kural olarak yıllık izin hakkı yok; kıst ayrı | | Fazla mesai karşılığı izin | FM karşılığı izin ile yıllık izin ayrı kalemdir |
Kayıt dışı çalışmada tanık ve işe giriş–çıkış belgeleri önemlidir.
Diğer izin türleriyle fark
| | Yıllık izin | UBGT | Mazeret izni | |--|-----------------|----------|------------------| | Amaç | Dinlenme (kıdem) | Bayram/tatil | Özel olay | | Ücret | Ücretli | 46–47. madde | Kanuna göre | | Alacak | Kullanılmayan gün | Tatil ücreti | Ayrı düzen |
Detay: UBGT ücreti.
Avukat desteğinin önemi
Eksik gün sayısı, yanlış ücret veya hayali kullanım kayıtları yüksek alacak kaybına yol açar. Av. Leyla Nur Değirmenci ile izin hesabı ve tahsilat sürecinde profesyonel destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İstifa eden işçi yıllık izin alacağı alır mı?
Evet; kullanılmayan ücretli izin günleri ödenmelidir.
İzin hakkından yazılı feragat geçerli mi?
Hayır; önceden feragat geçersizdir.
1 yıldan az çalışana izin verilir mi?
Yıllık ücretli izin için 1 yıl şartı vardır; kıst hesap fesih anında ayrı tartışılır.
İzin kullanmadan para istenir mi?
İlişik devam ederken ücret yerine ödeme kural olarak yok; fesihte kullanılmayan izin ücreti ödenir.
Eski yılların izni talep edilir mi?
Zamanaşımı (genelde 5 yıl) içinde evet; süre **kaçırılmamalıdır.
Yıllık izin ile fazla mesai aynı mı?
Hayır; ayrı hak ve ayrı hesap kalemleridir.
Sonuç
Yıllık izin alacağı, kullanılmayan ücretli izin günlerinin tazminidir; istifa ve işveren feshinde aynı şekilde gündeme gelir. İzin süresi, kıdem ve ispat doğru kurulmalıdır. Av. Leyla Nur Değirmenci ile alacaklarınızı değerlendirebilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki sonuç için dosyaya özel danışmanlık gerektirir.